TURMALIN

Turmalin  to wyjątkowy minerał, który zachwyca swoją piękną kolorystyką i właściwościami fizycznymi. Jego nazwa pochodzi od syngaleskiego słowa „turmali”, co prawdopodobnie oznacza „kamień z różnymi kolorami” lub „kamień przyciągający”. 

Już w starożytności o szczególnych właściwościach turmalinu tzn.  elektryzowaniu się przy ogrzewaniu, czy pocieraniu pisał Pliniusz Starszy  – niektóre kamienie po potarciu o płótno lub skórę przyciągają różne rzeczy, np. źdźbła trawy. 

Turmalin został odkryty pod koniec 1600 lub na początku 1700 roku, choć zapewne był znany wcześniej, lecz ze względu na jego dużą różnorodność utożsamiano go z innymi kamieniami, np.  czerwone turmaliny uważano za rubiny, a zielone za szmaragdy.. Wiadomo, że do Europy kamień trafił z Cejlonu na pokładzie statku holenderskiego. Holendrzy, przebywając w swoich koloniach w Azji, wykorzystywali długie kryształy turmalinu do czyszczenia fajek. Nazywali je „ashentrekker” – wyciągacz popiołu. Zauważyli też, że jeden koniec kryształu ładuje się dodatnio a drugi ujemnie. 

Turmaliny powstają w tzw. kieszeniach, tworząc duże (nawet do 1m długości), wielobarwne kryształy. Największe złoża znajdują się w Brazylii, Mozambiku, w Rosji i na Madagaskarze. W Europie turmaliny występują na Elbie i w Szwajcarii. Polskie turmaliny (szerlity) pochodzą z Pogórza Izerskiego, gdzie tworzą tak duże nagromadzenia, że można mówić nawet o skałach mono mineralnych, składających się wyłącznie z turmalinu. 

Zabarwienie kryształów turmalinu zmienia się w zależności od kierunku padania światła. Z boku mogą wydawać się ciemnozielone a od góry – jasnozielone lub bezbarwne. Wielobarwna kolorystyka turmalinu czyni go idealnym dla projektantów biżuterii, którzy szukają unikalnych i pięknych wzorów do wyrobu nietuzinkowej biżuterii, takiej jak bransoletki, wisiorki, kolczyki, pierścionki czy naszyjniki. To także minerały poszukiwane przez kolekcjonerów. Intensywność kolorów wielu okazów sprawia, że chętnie tworzy się z nich różnego rodzaju dekoracje do domu. 

Turmaliny znalazły zastosowanie także w przemyśle optycznym i radiotechnicznym. Współcześnie kamienie te wykorzystywane są przy produkcji m.in. mechanizmów zegarków ręcznych, mierników temperatury, głębokościomierzy i ciśnieniomierzy.