SZAFIR

Szafiry to kamienie szlachetne, które popularnością dorównują diamentom. Szafir, łączący w sobie niezwykłą barwę i głębię koloru, jest odmianą korundu, podobnie jak rubin. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa „sappheiros”, oznaczającego kolor niebieski. Zwykle szafiry są niebieskie, często jednak spotykamy je w odcieniach błękitu aż po ciemny granat.  Ten kolor jest wynikiem występowania jonów żelaza i tytanu w korundzie. Jednak w Sri Lance wydobywa się niezwykłe szafiry żółte, pomarańczowe, różowe, zielone, a nawet bezbarwne. Najcenniejszy pośród szafirów kolorowych, zwanych szafirami orientalnymi, jest szafir padparadża o barwie różowo-pomarańczowej. Odmiany dwubarwne to szafiry arbuzowe oraz gwiaździste. Najwyżej ceniony jest szafir w odcieniu bławatka, zwanego również błękitem kaszmirskim. Barwa szafiru jest najważniejszą z cech w określaniu wartości tego minerału. Szafir o głębokim niebieskim kolorze i doskonałej przezroczystości może osiągnąć wartość kilku tysięcy dolarów za karat, przy czym najczęściej spotykanymi i używanymi są szafiry o masie do dwóch karatów. Ze względu na swoją gęstość jedno karatowy szafir będzie troszkę mniejszy niż 1carat diamentu. Przyjęto, że 1 caratowy szafir, w szlifie brylantowym będzie miał średnicę 6 mm. Najczęściej szafirom nadaje się okrągły szlif brylantowy, często też szlif schodkowy, natomiast szafiry gwiaździste szlifuje się na kształt kaboszonu zaś ciemniejszym okazom nadaje się szlif płaski. Naturalny szafir, podobnie jak inne kamienie szlachetne, posiada inkluzje, czyli zanieczyszczenia wewnętrzne, które wskazują jego pochodzenie. Kolor szafiru można zmodyfikować w laboratorium. Najczęściej odbywa się to przez wyżarzanie (żółte i pomarańczowe szafiry), chemiczne utlenianie / redukcję (niebieskie szafiry) lub promieniowanie. Metody te są akceptowane w produkcji biżuterii, ale obniżają cenę kamienia. Większość szafirów dostępnych obecnie na rynku jest zmodyfikowana w ten sposób. Naturalne kamienie o pięknym niebieskim odcieniu są niezwykle rzadkie, a ich cena jest bardzo wysoka.

Oprócz modyfikowanych kamieni, na rynku dostępne są również syntetyczne szafiry produkowane w laboratorium. Pierwszy syntetyczny szafir został stworzony w 1907 r. przy wykorzestaniu tzw. Procesu Verneuila (wykorzystywany jest również do produkcji pięknych stożków korundowych). Takie szafiry są dość trwałe i tanie, a można je odróżnić od naturalnych kamieni szlachetnych jedynie używając do tego celu mikroskopu

Szafir od wieków fascynuje ludzkość. Persowie wierzyli, że Ziemia jest wsparta na wielkim szafirze, a błękit nieba jest jego odbiciem. Jedna z legend ze Sri Lanki opowiada historię łowcy, który polując z bumerangiem zakochał się w gwieździe. Kiedy pewnego wieczoru zwierzę zaatakowało myśliwego, użył bumerangu i uderzył w gwiazdę, która spadła u jego stóp w formie kamienia. Miał on lśniący niebieski kolor z niebiańskim odbiciem gwiazdy. Tak według legendy powstał szafir gwiaździsty. W czasach starożytnych przypisywano szafirom magiczną moc. W starożytności szafiry były często używane do produkcji miniaturowej. Słynnym przykładem jest Szafirowy Budda – miniatura Buddy znajdująca się w świątyni w Bangkoku.

Według Persów posiadanie szafirów zapewniało nieśmiertelność i wieczną młodość. Egipcjanie i Rzymianie uważali je za święte kamienie sprawiedliwości i prawdy. W Biblii w Apokalipsie św. Jana znalazła się wzmianka o szafirze, będącym jest jednym z dwunastu kamieni zdobiących boskie Jeruzalem. W średniowieczu wierzono, że szafiry oddalają złe duchy i uroki. Iwan Groźny sądził, że dodają one sił, wzmacniają serce oraz obdarzają odwagą. Uważano również, że szafiry poprawiają koncentrację, szczególnie w trakcie modlitwy, co zwiększa jej skuteczność i dla tego też nazywano je kamieniem zakonnic. Papież Innocenty II nakazał biskupom noszenie pierścieni z szafirem na prawej, błogosławionej ręce, natomiast Papież Grzegorz XV ogłosił że szafir będzie kamieniem kardynałów chroniącym duchownych przed degeneracją i złymi wpływami z zewnątrz. Uspokajający kolor niebieski szafiru sprawił, że stał się trwałym symbolem lojalności i zaufania, stąd jest bardzo popularnym kamieniem w pierścionkach zaręczynowych. Stanowi idealny prezent symbolizujący wiarę i niezłomne zaangażowanie w związek dwóch osób.

Kopalnie szafirów występują w Kambodży, Tajlandii, Myanmarze, Sri Lance, Indiach, Australii, Tanzanii, Nigerii, Zimbabwe, Malawi, na Madagaskarze, w Namibii, RPA, USA, Rosji, Brazylii, Kolumbii i Chinach. W Polsce szafir znajdowano w piaskach złotonośnych Dolnego Śląska w rejonie Złotoryi. Białe i bladoniebieskie kryształy korundu, wielkości do 5 cm, występują koło Karpacza czy Dolinie Izerskiej. Najpopularniej szafiry występują na Sri Lance, w Birmie oraz Kaszmirze. To właśnie ze Sri Lanki pochodzą najdroższe szafiry padparadża. Kamienie o mniejszej wartości można znaleźć w Tajlandii i Kambodży. Szafiry australijskie i wschodnioazjatyckie mają niższą cenę, ponieważ mają niepożądane zielonkawe odcienie. Afrykańskie kamienie można odróżnić ze względu na ich brązowawe odcienie.

Słynne szafiry:

Szafir Kaszmirowy: Klejnot Himalajów

Jednym z najbardziej legendarnych szafirów jest tzw. szafir kaszmirowy, którego niezwykła barwa przypominająca aksamitną nocną toń uczyniła go jednym z najbardziej poszukiwanych kamieni na świecie. Pochodzące z odległych gór Kaszmiru szafiry były wydobywane w XIX wieku w trudno dostępnych rejonach Himalajów. Te kamienie, charakteryzujące się niezwykle czystym i intensywnym odcieniem błękitu, nazywane są często „szafirami szafirowymi” ze względu na ich unikalną barwę.

Szafiry kaszmirowe są rzadkie i niezwykle cenne, a ich wydobycie zakończyło się po zaledwie kilku dekadach, co dodatkowo zwiększyło ich wartość. Kamienie te są cenione za swoją aksamitną fakturę i głębię koloru, a najbardziej niezwykłe okazy osiągają na aukcjach rekordowe ceny.

Gwiazda Indii: Niebiańska Piękność

„Gwiazda Indii” to jeden z największych i najsłynniejszych szafirów gwiaździstych na świecie. Ten wyjątkowy kamień waży 563,35 karata i jest znany ze swojej doskonałej symetrii oraz niezwykłej „gwiazdy” – efektu asterii, który tworzy się na powierzchni kamienia, gdy jest odpowiednio oszlifowany. Gwiazda ta pojawia się dzięki obecności igieł rutylowych wewnątrz kamienia, które odbijają światło w charakterystyczny sposób.

Kamień ten, pochodzący z Cejlonu (dzisiejsza Sri Lanka), jest jednym z najważniejszych eksponatów w kolekcji amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku. „Gwiazda Indii” była przedmiotem niezwykłej kradzieży w 1964 roku, kiedy to została skradziona z muzeum. Na szczęście została odzyskana, a jej historia dodaje jej jeszcze więcej tajemniczego uroku.

Szafir Stuartów: Klejnot Koronacyjny

Jednym z najsłynniejszych szafirów w historii Europy jest „Szafir Stuartów”, znany również jako „Szafir Stuarta”. Ten imponujący kamień o wadze 104 karatów jest centralnym elementem brytyjskiej Korony Imperium Brytyjskiego, używanej podczas koronacji brytyjskich monarchów. Jego historia jest ściśle związana z dynastią Stuartów, która rządziła Szkocją i Anglią w XVI i XVII wieku. Szafir ten prawdopodobnie należał do Jakuba II Stuarta, ostatniego katolickiego króla Anglii, który został zdetronizowany w wyniku tzw. Chwalebnej Rewolucji w 1688 roku. Po detronizacji Jakuba II, klejnot przeszedł w ręce Williama III Orańskiego, który włączył go do brytyjskich insygniów królewskich. Od tamtej pory szafir jest symbolem monarchii brytyjskiej i stanowi jedno z najważniejszych klejnotów Korony.

Szafir Logana: Amerykański Skarb

„Szafir Logana” to jeden z największych szafirów na świecie, ważący 423 karaty. Kamień ten pochodzi z Sri Lanki, jednego z głównych źródeł szafirów na świecie, i jest wyjątkowy ze względu na swoją wielkość oraz intensywnie niebieski kolor, który jest jedną z najbardziej cenionych cech szafirów. Szafir Logana został podarowany amerykańskiemu SmithsonianInstitution przez Polly Logan w 1960 roku, co uczyniło go jednym z najcenniejszych eksponatów w Narodowym Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie. Kamień osadzony jest w eleganckiej broszy otoczonej diamentami, co dodatkowo podkreśla jego piękno i prestiż.

Szafir Księżnej Diany: Klejnot Miłości

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych szafirów współczesnych czasów jest pierścień zaręczynowy księżnej Diany, znany jako „Szafir Diany”. Ten wspaniały, 12-karatowy szafir cejloński, otoczony przez 14 brylantów, stał się ikoną mody i symbolu miłości, gdy książę Karol wręczył go księżnej Dianie jako pierścionek zaręczynowy w 1981 roku. Po tragicznej śmierci Diany w 1997 roku, pierścień przeszedł na jej syna, księcia Williama, który w 2010 roku oświadczył się nim swojej przyszłej żonie, Kate Middleton. Od tego czasu pierścień stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych klejnotów na świecie, a jego historia dodaje mu dodatkowej emocjonalnej wartości.

Wśród najpiękniejszych i najbardziej legendarnych szafirów na świecie znajduje się także „Blue Belle of Asia” – klejnot o niezwykłej urodzie, którego historia jest równie fascynująca, co jego hipnotyzujący, niebieski blask.

Blue Belle of Asia

„Blue Belle of Asia” to spektakularny szafir cejloński o wadze 392,52 karata. Kamień ten pochodzi z Sri Lanki, znanej jako wyspa, z której pochodzą jedne z najdoskonalszych szafirów na świecie. Wydobyty w 1926 roku, „Blue Belle of Asia” od razu zwrócił uwagę jako wyjątkowy okaz. Jego intensywny, żywy odcień błękitu, połączony z niezwykłą przezroczystością i doskonałym szlifem, czyni go jednym z najbardziej pożądanych klejnotów na świecie. Historia tego kamienia jest równie fascynująca, co jego uroda. Początkowo miał zostać podarowany królowej Elżbiecie II z okazji jej koronacji w 1952 roku, jednak zamiast tego trafił w prywatne ręce. Przez wiele lat „Blue Belle of Asia” przechodziła z rąk do rąk, będąc przedmiotem pożądania kolekcjonerów i znawców biżuterii na całym świecie. Kulminacyjnym momentem w historii tego kamienia była jego aukcja w domu aukcyjnym Christie’s w Genewie w 2014 roku. „Blue Belle of Asia” ustanowiła wówczas rekord, osiągając cenę 17,3 miliona dolarów, co uczyniło ją najdroższym szafirem, jaki kiedykolwiek sprzedano na aukcji. Jej nowy właściciel pozostał anonimowy, ale jedno jest pewne – „Blue Belle of Asia” pozostaje jednym z najbardziej imponujących i cennych kamieni szlachetnych na świecie.

Największym wydobytym do tej pory szafirem był kamień odnaleziony w 1996 roku na Madagaskarze, ważący 17,5 kg! Kamień znaleziono w południowo-wschodniej części wyspy, w regionie Ilakaka, który jest jednym z najważniejszych miejsc wydobycia szafirów na Madagaskarze. Region ten, który stał się jednym z najważniejszych ośrodków wydobycia kamieni szlachetnych na świecie, jest znany z szafirów o intensywnym niebieskim kolorze, który z czasem zdobył międzynarodowe uznanie.Znalezienie tak dużego szafiru było wyzwaniem technicznym. Wydobycie tak masywnego kamienia bez jego uszkodzenia wymagało precyzyjnej pracy i ostrożności. Po wydobyciu kamień został poddany wstępnej obróbce, która polegała na oczyszczeniu i zbadaniu struktury wewnętrznej. Eksperci jubilerscy i geologowie z całego świata natychmiast zainteresowali się tym odkryciem, starając się zrozumieć genezę i znaczenie tak wielkiego okazu.Mimo że największy szafir świata nie stał się częścią królewskich klejnotów ani ozdobą ekskluzywnej biżuterii, jego wartość kulturowa i naukowa jest nieoceniona. Kamień ten jest symbolem bogactwa zasobów naturalnych Madagaskaru oraz dowodem na to, jak niesamowite i rzadkie okazy może tworzyć natura.