Jaspis

Jaspis to minerał, którego nazwa pochodzi od greckiego „iaspis” co oznacza "cętkowany kamień". Występuje w bardzo bogatej palecie barw, które nadają mu domieszki innych pierwiastków np. magnetytu, hematytu, chlorytów.

Jaspis był bardzo ceniony w starożytności, bowiem przypisywano mu magiczne właściwości, a w starych legendach określany był jako „matkę wszystkich kamieni”. Od najdawniejszych czasów jaspis stosowany był jako kamień ozdobny i wykonywano z niego pieczęcie, małe rzeźby, przedmioty rzemiosła artystycznego oraz sakralnego.

W starożytnym Egipcie, jaspis był używany do wykonania amuletów i talizmanów, biżuterii oraz ozdób. Egipcjanie uważali go także za kamień chroniący przed złem i niebezpieczeństwem. Podobnie wykorzystywano jaspis w Chinach. W starożytnej Mezopotamii wytwarzano z jaspisu rozmaite rzeźby i ozdoby. W Europie, jaspis był popularny w epoce rzymskiej i w średniowieczu. Rzymscy artyści często wykorzystywali jaspis do wykonania rzeźb i ozdób, a średniowieczni rzemieślnicy często używali go do wykonania detali architektonicznych. W okresie średniowiecza z czerwonego jaspisu wytwarzano amulety i inne przedmioty dla wojowników, ponieważ wierzono, że wpływa on na ich siłę i odwagę. Wykonywano także z różnych odmian jaspisu pierścionki, bransoletki, rzeźby oraz wykorzystywano ten minerał w zdobieniach np. kościołów. Współcześnie, jaspis jest nadal popularny w jubilerstwie i sztuce, a także jest używany w przemyśle i medycynie. Jest również ceniony przez kolekcjonerów i miłośników minerałów. Jednym z piękniejszych kamieni jest jaspis cesarski.

Jaspis jest skałą osadową, tzw. skałą wylewną, która powstaje w wyniku krystalizacji magmy lub wylewów lawy. Zbudowany jest z kwarcu i chalcedonu. Najbardziej znana jest jego odmiana czerwona, ale często spotyka się również jaspisy w odcieniach żółci oraz brązów Jest dość rozpowszechnionym minerałem. Największe pokłady Jaspisu występują głównie w Meksyku, USA, Rosji, Chinach, Indiach. W Polsce na Górze Św. Anny znajduje się jeden z najciekawszych rezerwatów geologicznych chroniących rzadkie profile skalne i zjawiska wulkaniczne. Na jego terenie jest zlokalizowane największe w Polsce skupienie mineralne, w postaci okrągławych brył ozdobnej skały jaspisu barwy brązowo-pomarańczowej mającej długość 2 m. Pokłady jaspisu odkryto w Niedźwiedziej Górze koło Krzeszowic oraz na Dolnym Śląsku, m.in. w okolicach Wałbrzycha i Nowej Rudy.

345