Granat

Granat, którego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa „granatus” oznaczającego owoc granatu, stanowi liczną grupę różnobarwnych minerałów. Granaty występują praktycznie we wszystkich kolorach oprócz niebieskiego. Większość z nas kojarzy jednak granaty z kolorem czerwonym lub czerwono-różowym a to ze względu na fakt, iż w przeszłości za granaty uważano tylko dwa jego rodzaje - almandyny i piropy.

Granat był znany od wieków jako kamień niosący nadzieję i chroniący od zła. W Egipcie i Grecji noszony był jako talizman przez żołnierzy wyruszających do walki. Z krajów Wschodu pochodzi wiara w jego lecznicze działanie, a w średniowieczu używano sproszkowanego granatu jako lekarstwa na wszelkie dolegliwości. Czerwone granaty były często używanym kamieniem w antycznej biżuterii – naszyjnikach, wisiorach, kameach, bransoletach i pierścieniach. Miłośnikiem granatów był Aleksander Macedoński.

W czasach starożytnych granaty sprowadzano przeważnie ze Wschodu. Sporadycznie natrafiano na nie w Europie. W średniowiecznych Czechach (Bohemii) odkryto duże złoża wysokiej czystości granatów w kolorze czerwonym. Przypuszcza się, że piropy z czeskiego średniogórza zbierali już Celtowie w drugiej połowie V wieku. Odnalezione klejnoty z X i XI wieku w Trebnice świadczą o wykorzystywaniu czeskiego granatu do produkcji biżuterii. O stosowaniu granatów do wyrobu naczyń liturgicznych oraz pierścieni biskupich wspominają archiwalne rejestry inwentarza kościoła św. Wita z XV wieku. Wiele lat później zdobione piropami ściany i obrazy świętych w zamku Karlstein podziwiał miłośnik kamieni szlachetnych cesarz Rudolf II, który nie tylko zachwycił się czeskimi granatami ale wierząc również w ich wyjątkową moc zgromadził dużą kolekcję.

Szczyt popularności granaty czeskie osiągnęły w drugiej połowie XIX wieku, w epoce zwanej „wiktoriańską” a sama królowa Wiktoria Hanowerska była ich wielką miłośniczką. Wtedy to właśnie wynaleziono nowy sposób osadzania piropów za pomocą nitów, umożliwiając umieszczenie dużej liczby małych kamieni bardzo blisko siebie. Technologia nitowania, która minimalizowała zużycie złota czy srebra, trafiała w gusta użytkowniczek, gdyż zgodnie z ówczesną modą należało unikać dużych, pustych powierzchni metalu.

Obecnie granaty wydobywa się w RPA, gdzie stanowią typowy "produkt odpadowy" przy eksploatacji diamentów, w Czechach, w Brazylii, w Indiach, na Madagaskarze, w Norwegii, która słynie z największych kryształów granatu (największy okaz miał średnicę 2,5 m i wagę 37 ton), w USA i krajach byłego ZSRR. Duże pokłady granatu znajdują się na Uralu. W Polsce granaty występują w Masywie Śnieżnika, Górach Sowich, Karkonoszach, Górach Izerskich i Pogórzu Izerskiem.

345